Zgodnie z obietnicą dzisiejszy wpis będzie przykładem
użycia struktury bajki magicznej w filmie. Polskim filmie. Polskiej
komedii i na dodatek jednej z lepszych komedii, pochodzącej z czasów
kiedy ten gatunek filmowy jeszcze zasługiwał na swoją nazwę i w
zrozumiały sposób ją odzwierciedlał. Mowa tu o filmie "Vinci"
z 2004 roku, w reżyserii Juliusza Machulskiego. Oczywiście
narzekanie na dzisiejszą kondycję filmów, których zadaniem
powinno być rozśmieszenie widza bez wywoływania zawstydzenia,
zniesmaczenia i bez wymownego umieszczania dłoni na czole mogłoby
trwać i trwać, a wyliczanie ich kolejnych wad sprawiałoby nawet
przyjemność i mogłoby być miłym zajęciem i doskonale spędzonym
czasem zrezygnowałam z tej pokusy i moja wrodzona uszczypliwość
zostanie wykorzystana kiedy indziej. Dzisiaj skupiamy sie tylko na
pozytywach, a "Vinci" takim pozytywem jest.
Tak jak wspomniałam we wcześniejszym wpisie wyodrębniona przez Propp'a struktura bajki
magicznej nie jest charakterystyczna tylko dla baśni, które badał,
ale jej budowę, sposób tworzenia akcji czy typy występujących w
nich postaci można zaobserwować również w filmach fabularnych.
Przykładem na obecność takiej struktury narracyjnej jest film
polskiej produkcji pod tytułem „Vinci” w reżyserii Juliusza
Machulskiego z 2004 roku. Jest to Polska komedia sensacyjna, której akcja toczy się w
Krakowie, a fabuła dotyczy kradzieży obrazu Leonarda da Vinci „Dama
z gronostajem”, znajdującego się w Muzeum Narodowym. Kradzieży
ma dokonać „Cuma” ( Robert Więckiewicz), będący na zwolnieniu
lekarskim z więzienia złodziej dzieł sztuki na zlecenie pasera
„Grubego”
( Mieczysław Grąbka). Pomóc ma mu w tym jego dawny
kolega oraz wspólnik we wcześniej dokonywanych kradzieżach Julian
„Szerszeń” ( Borys Szyc), który ma wobec niego dług
wdzięczności za akcję, którą przeprowadzali wspólnie kilka lat
wcześniej, za którą Cuma trafił do więzienia, a nie wydał go
policji. Julian w przeciwieństwie do przyjaciela nie chce brać
udziału w kradzieży i obmyśla plan dzięki któremu obraz nie
zostanie wywieziony z kraju, ale jego miejsce zajmie doskonała
kopia. Aby to wykonać zwraca się o pomoc do starego fałszerza
Hagena ( Jan Machulski) i jego wnuczki, utalentowanej malarki (
Kamilla Baar). Sprawa rozwikłania kradzieży obrazu spoczywa na
komisarzu Wilku ( Marcin Dorociński), który domyśla się, że Cuma
wyszedł z więzienia tylko po to, aby ukraść „ Damę z
łasiczką”.
btw strasznie podoba mi się ten plakat
Film rozpoczyna się krótkim wprowadzeniem do
nakreślenia sytuacji, w której znajduje się bohater filmu- Cuma.
Pierwszą sceną, w której jego postać widziana jest przez widzów
jest scena w więzieniu. Cuma zostaje wyprowadzony przez policjanta z
celi i prowadzony do gabinetu lekarskiego. Scena ta jest przerywana
retrospekcjami przedstawiającymi zdarzenie, które doprowadziło do
znalezienia się bohatera w tym miejscu.
Zabieg owego krótkiego wprowadzenia do głównej
fabuły filmu, który ma na celu nakreślenie sytuacji wyjściowej
dla odbiorców. Pozwala odbiorcom od razu stworzyć obraz
bohatera, dowiedzieć się o nim więcej. Z rozmowy prowadzonej
pomiędzy Cumą, a lekarzem w gabinecie widz od razu może zauważyć,
że ich spotkanie nie jest przypadkowe, a stwierdzenie lekarza
jakoby Cuma był chory i potrzebował zwolnienia z aresztu nie jest
odzwierciedleniem rzeczywistego stanu rzeczy. Wyjście z aresztu
przez Cumę jest pierwszą funkcją wyodrębnioną przez Władimira
Proppa – odejściem. Jak pisze,
w bajkach najczęściej jest to jeden z członków rodziny, może to
być osoba starsza, dzieci czy rodzice, których śmierć jest
najbardziej spotęgowaną formą odejścia. Oprócz takiej formy
odejście może odbyć się także w normalnej formie, poprzez
wyjście do pracy, lasu czy na wojnę.
W filmie Juliusza Machulskiego odejście następuje poprzez wyjście
z więzienia
Cuma po
wyjściu z więzienia zauważa pozostawiony dla niego samochód,
którym przemieszcza się do swojego mieszkania, jest to
przemieszczenie się pomiędzy dwoma królestwami, pomiędzy
więzieniem, a światem zewnętrznym. Cuma w mieszkaniu rozmawia
przez telefon ze zleceniodawcą Grubym, którego od razu można
określić osobą wysyłającą w podróż jak i pomocnikiem,
zapewniającym mu między innymi możliwość przemieszczania się
dzięki podarowaniu samochodu, to on również dostarcza Cumie
paszport oraz pieniądze, był on również odpowiedzialny za
zwolnienie lekarskie i zlecenie mu kradzieży obrazu Leonarda da
Vinci'ego z Muzeum Narodowego.
Początkowe
sceny filmu są przerywane retrospekcjami wydarzeń z
przeszłości. Scena przedstawiająca Cumę w więzieniu obejmowała
retrospekcje dotyczące tylko jego, natomiast w scenie, w której
wchodzi do innego budynku i stoi przed drzwiami mieszkania
retrospekcje poszerzają się, nakreślając dokładniej sytuację z
przeszłości i jednocześnie ukazując w nich kolejną postać,
kolejnego bohatera filmu. Taki zabieg sprawia, iż widz dowiaduje się
o następnym bohaterze zanim pojawi się on w prowadzącej narracji,
jest to również cechą charakterystyczną tej produkcji gdyż
„Vinci” jest filmem, w którym o bohaterach dowiadujemy się
coraz więcej adekwatnie do długości trwania filmu. Gdy Cuma
odwiedza starego przyjaciela, jeszcze zanim zaczną rozmawiać
widzowie mają już pojęcie o bohaterze oraz o łączących ich
relacjach. Z retrospekcji dowiadujemy się, że Cuma i Szerszeń
razem brali udział w kradzieży cennych monet niejakiego Lemana.
Podczas powrotu z akcji na
prośbę Szerszenia, aby skorzystać z toalety, zatrzymali się na
stacji benzynowej, na której niefortunnym zbiegiem okoliczności
zatrzymał się również komisarz Wilk, który rozpoznając Cumę i
znając jego przestępczą przeszłość każe mu otworzyć bagażnik
twierdząc, że właśnie otrzymał powiadomienie o kradzieży. Gdy
Cuma wykonuje polecenie policjant zauważa w nim oprócz dwóch
kominiarek, na które bohater ma wytłumaczenie pudełko cennych
szachów, zabranych przez Szerszenia bez wiedzy przyjaciela. Powoduje
to skazanie Cumy, który zachowując się lojalnie względem kolegi
nie wydaje go policji.
Cuma odwiedzając Szerszenia przedstawia mu sytuację
w jakiej się znajduje. Informuje go dlaczego wyszedł z wiezienia,
a także o zadaniu, które jest do wykonania i prosi go o pomoc,
proponując mu udział w akcji- Julian odmawia tłumacząc, że w
jego życiu wiele się zmieniło, jednocześnie strasząc Cumę
konsekwencjami w wypadku złapania na gorącym uczynku.
Jaką tajemnicę skrywa Szerszeń?
W postaci Juliana można zauważyć drugą strukturę
często wykorzystywaną nie tylko w baśniach ale także filmach,
mianowicie strukturę wyprawy bohatera wyodrębnioną przez Josepha
Campbella, amerykańskiego mitoznawcę w napisanej przez niego
książce "Bohater o tysiącu twarzy".
Strukturę tą można podzielić na dwanaście etapów gdzie
pierwszym z nich jest przedstawienie bohatera w jego naturalnym
środowisku. Właśnie w taki sposób, w głównej narracji filmu
Szerszeń zostaje przedstawiony widzom. Zanim Cuma zapuka do jego
drzwi Julian pokazany jest jedząc śniadanie w swoim mieszkaniu,
głaszcząc psa, zaczynając kolejny dzień w zwyczajny sposób.
Następnym etapem tej struktury jest powołanie do wyprawy, które w
filmie ma formę namawiania przez Cumę do wzięcia udziału w akcji.
Jak pisze Joseph Campbell ten etap wyprawy jest upomnieniem
się o bohatera przez przeznaczenie. Cuma odwiedzając byłego
wspólnika „upomina się” o niego, czego przez wzgląd na ich
wspólną przeszłość Szerszeń mógł się spodziewać. Wezwanie
do wyprawy przesuwa bohatera ze znanej mu społeczności do nowej, w
której może dokonywać nieprawdopodobnych działań. Autor
„Bohatera o tysiącu twarzy” zwraca również uwagę na fakt, że
bohater przy powołaniu do wyprawy może odczuwać różne emocje
odzwierciedlające np. jego lęki z przeszłości. Joseph Campbell
przywołuje Freuda, który twierdził, że momenty, w których
odczuwa się lęk są powtórzeniem bolesnych doznań, które odczuwa
się podczas pierwszego odłączenia od matki, charakterystyczne dla
nich są szybkie bicie serca oraz szybki i płytki oddech, typowy dla
zdenerwowania.5
Takim uczuciem można określić Szerszenia w momencie odwiedzin Cumy
proponującego mu wzięcie udziału w akcji. Nie wyrażenie zgody na
przeprowadzenie kradzieży jest trzecim etapem tej struktury.
Szerszeń jest niespokojny, zdenerwowany, nie chce się zgodzić,
argumentując to tym, że podczas pobytu Cumy w więzieniu jego życie
się zmieniło, jednocześnie próbuje powstrzymać Cumę od
kradzieży strasząc go konsekwencjami potencjalnego złapania przez
policję, jest to jednocześnie funkcja II bajki magicznej- zakaz.
Cuma przyjmuje do wiadomości odpowiedź Juliana i odchodzi
wcześniej zapraszając go na obiad.
Następnie Cuma przemieszcza się w kolejne miejsce.
Idzie on do muzeum, aby obejrzeć obraz, który ma ukraść.
Wychodząc widzi robotników pracujących w kanałach blisko muzeum,
co nie jest przypadkowe lecz będzie miało ważne znaczenie dla
przeprowadzenia zadania. Gdy przechodzi obok nich mija go jeden z
policjantów, który brał udział w jego złapaniu, zostaje on
niezauważony przez Cumę. W momencie kiedy policjanci będą
eskortować podróż obrazu z muzeum na lotnisko, z którego obraz ma
wyruszyć na trwającą dwa miesiące podróż po Japonii policjant
poinformuje o tym komisarza Wilka spełniając funkcję V jaką jest
udzielenie informacji o bohaterze.
Cuma już po otrzymaniu zlecenia, ogląda obraz, którego dotyczyć będzie główna intryga filmu.
Kolejnym miejscem, w którym widzimy bohatera jest
komisariat policji, w którym Cuma stawia się na rutynową kontrolę.
W tej scenie przedstawieni są jego główni antagoniści,
policjanci, przez których trafił do więzienia, ich dowódcą jest
komisarz Wilk. W tym momencie filmu widoczna jest funkcja VIII
polegająca na szkodzeniu bohaterowi.
Komisarz Wilk wypytuje Cumę co zamierza, co planuje zrobić i
jednocześnie ostrzega o surowych konsekwencjach jeżeli jeszcze raz
zostanie skazany za kradzież, ostrzega go również, aby nawet nie
myślał o „Damie z gronostajem”. Jest to dodatkowe wzmocnienie
zakazu nałożonego wcześniej przez Juliana. Wcześniej wspomniana
funkcja szkodzenia polega na zmienieniu warunków, które miały
obowiązywać bohatera na tymczasowym zwolnieniu. Komisarz Wilk
zarządza częstsze wizyty kontrolne Cumy, które zamiast raz w
miesiącu będą odbywać się co drugi dzień, tym samym utrudniając
przygotowywanie akcji. Gdy Cuma wychodzi z pokoju komisarza, zauważa
go Julian, nie chcąc zostać przez niego dostrzeżonym chowa się.
Widząc Juliana znajdującego się na komisariacie widz znowu wie
więcej od bohatera.
Znaczącym momentem dla struktury wyprawy bohatera są
odwiedziny Juliana w mieszkaniu Cumy, przyjaciele rozmawiają ze sobą
jak gdyby nic się nie stało gdy nagle Cuma znowu zaczyna temat
zlecenia i prosi o pomoc Szerszenia, który powtórnie odmawia nie
godząc się na wzięcie udziału w akcji. Z jego ust padają kolejne
zakazy wypowiadane w stronę Cumy. Julian nie chce się zgodzić i
twierdząc, że to za bardzo ryzykowne ostrzega Cumę. Na dalsze
namowy Julian odpowiada, że w jego życiu bardzo dużo się
zmieniło i wyciąga odznakę policyjną. Cuma nie kryjąc złości i
zaskoczenia zaczyna szantażować Juliana pytając się czy jego nowi
znajomi wiedzą o jego przeszłości, można zauważyć uczucie
zagrożenia Juliana i jego niepokój przed tym, że przyjaciel mógłby
go wydać, owa scena nie kończy się żadną decyzją, Cuma nie
decyduje się co zrobić z otrzymaną informacją, a Julian nie
zmienia decyzji co do próśb i gróźb przyjaciela.
Julian postanawia spotkać się z Hagenem, fałszerzem
obrazów, który już kiedyś pomógł mu poprzez namalowanie kopii
jednego z obrazów Wyspiańskiego. Julian prosi go o namalowanie
kopii obrazu Leonarda, on natomiast odsyła go do swojej wnuczki
Magdy, studentki ASP, która będzie mogła mu pomóc. Rozmowa
Juliana z Hagenem upewniła go w wierze, że będzie mógł powołać
do życia swój plan. Dopiero w momencie gdy Julian zdobywa
pomocników godzi się na wzięcie udziału w wyprawie. Jest to piąty
etap wyprawy bohatera przekroczenie progu, od teraz Szerszeń nie
może się już cofnąć, wchodzi do innego, niezwykłego świata.
Magda oraz Hagen staną się głównymi pomocnikami w wykonaniu
zadania. Julian zleca Magdzie namalowanie dwóch kopii, a nie tylko
jednej mającej zmylić policję tak jak planował Cuma. Julian za
plecami przyjaciela ma swój własny plan. Tak naprawdę nie chce,
aby obraz opuścił muzeum i wymyśla własną intrygę.
Główni pomocnicy pierwszoplanowych bohaterów
Elementem, na który warto zwrócić uwagę jest
motywacja, która popycha głównych bohaterów do działania.
Zarówno Cuma jak i Szerszeń nie podchodzą do powierzonego im
zadania w sposób bezmyślny, jedynie wykonując polecenia innych.
Jak pisze Władimir Propp poprzez motywację rozumie się przyczyny
jak i cele, które powodują przedstawione postępowanie bohaterów
bajki. Mogą one nadać bajce całkowicie nowe znaczenie, jednakże
należą one do najmniej trwałych jej elementów poprzez ich słabo
wyraźny i trudno dający się określić charakter. Według niego
postępowanie postaci w dużym stopniu wynika z rozwoju akcji i jest
umotywowane przez wcześniejsze wydarzenia.
Postępowanie bohaterów filmu „Vinci” owszem wynika z rozwoju
akcji, muszą oni niejednokrotnie dostosowywać się do sytuacji w
których nie wszystko idzie zgodnie z planem czy to podczas sceny, w
której komisarz Wilk zarządza częstsze kontrole Cumy czy w
sytuacjach spotykających ich w późniejszych fazach filmu, jednak
motywacje bohaterów są dane do zrozumienia widzom już na początku
filmu. Tym co popycha Cumę do kradzieży są pieniądze, twierdzi,
że suma którą by otrzymał po wykonaniu zadania starczyłaby mu
na rozpoczęcie nowego życia, na ten argument z resztą powołał
się próbując przekonać Juliana do zostania jego wspólnikiem. Tym
co zmotywowało Szerszenia do zdecydowania się na współpracę z
Cumą to zmiana jaką przeszedł podczas pobytu przyjaciela w
więzieniu, jak stwierdził po ujawnieniu, że został policjantem:
„Dałeś mi szansę, a ja ją wykorzystałem”, to plan ocalenia
obrazu przed kradzieżą popchnął go do bycia po raz kolejny
wspólnikiem Cumy. Julian nie chce, aby obraz został skradziony i
trafił w niepowołane ręce, dlatego wymyśla intrygę, która ma
doprowadzić do zostania obrazu w Krakowie bez wiedzy Cumy, i staje
się główną bohaterką filmu oraz najważniejszą osią wydarzeń.
Kolejna funkcja wyodrębniona przez Proppa-
pośredniczenie (IX) również znajduje swoje odzwierciedlenie w filmie. Oryginalnie
funkcja ta polega na zwróceniu się z prośbą bądź rozkazem do
bohatera. „ Jeśli porwano dziewczynę i ta znika z pola widzenia
ojca - i zarazem słuchacza – a w ślad za dziewczyną wyrusza na
poszukiwania Iwan, wówczas to on jest bohaterem bajki, a nie porwana
dziewczyna”. Jest to także funkcja wprowadzająca bohatera do
akcji. Możliwa jest w tym momencie nadinterpretacja tej funkcji, ale
wydaje się, że w filmie można zaobserwować przestawienie tego
elementu w inny sposób. W scenie spotkania Cumy z Szerszeniem, na
obiedzie na który wcześniej się umówili Cuma po raz drugi zaczyna
namawiać Juliana, aby wziął razem z nim udział w kradzieży
obrazu, daje jasno do zrozumienia, że potrzebuje pomocnika w
przeprowadzeniu zlecenia, a Julian jako jego dawny kolega, a w
dodatku specjalista od materiałów wybuchowych byłby idealnym
pomocnikiem, może być to zrozumiane jako „oznajmienie o braku”
przez Cumę, zgoda Juliana, która nastąpi później jako wejście
bohatera, który ze względu na intrygę filmu stanie się postacią
bardziej znaczącą.
Kolejną funkcją,
która pojawia się w filmie jest funkcja X- początek
przeciwdziałania,
jest to moment, w którym „bohater zgadza się lub decyduje na
przeciwdziałanie”. Do tego elementu nie potrzebna jest deklaracja
słowna bohatera ale moment ten jest charakterystyczny dla bajek,
których bohater jest bohaterem poszukującym. W filmie „Vinci”
funkcja ta spełniona jest poprzez założenie podsłuchu przez Cumę
na komisariacie. Prosi Grubego o załatwienie sprzętu, a gdy ten mu
go dostarcza, bohater przyczepia pluskwę pod stołem w gabinecie
komisarza Wilka, głównym celem dla którego to robi jest chęć
usłyszenia komunikatu o powrocie obrazu z Japonii do muzeum, który
nie jest podany do publicznej wiadomości, jest to kluczowa
informacja dla wykonania zlecenia.
Gdy Julian zgodzi się wziąć udział w kradzieży
akcja filmu poszerzy się o kolejny, znaczący wątek. Głównych
bohaterów będzie dwóch, Cuma chcący ukraść obraz, Julian
tworzący główną intrygę filmu, której celem jest pozostawienie
obrazu na swoim miejscu.
Wszystkie z funkcji składających się na strukturę
bajki magicznej Proppa składają się na grupy, które można
przypisać poszczególnym typom bohaterów. Są to kręgi akcji. Krąg
akcji antagonisty obejmuje wszelkie funkcje mające zaszkodzić
bohaterowi takie jak szkodzenie czy prześladowanie. Krąg akcji
donatora natomiast obejmuje przygotowanie do przyjęcia środka
magicznego jak i przekazanie środka magicznego. Działania pomocnika
obejmują funkcje związane z przemieszczeniem się bohatera,
zlikwidowanie nieszczęścia lub braku, wykonanie trudnych zadań
oraz transfiguracja bohatera. Krąg akcji królewny (poszukiwanej
postaci) oraz jej ojca dotyczy zlecania trudnych zadań, otrzymania
znamienia, zdemaskowania, rozpoznania, ukarania przeciwnika oraz
wesela. Wysłanie bohatera jest jedyną funkcją należącą do osoby
wyprawiającej. Działania bohatera dotyczą wyprawy na
poszukiwania, reakcji na żądanie donatora, wesela, natomiast krąg
akcji uzurpatora obejmuje również wyruszenie na poszukiwania,
reakcję na żądania donatora oraz bezpodstawne roszczenia.
Pośród siedmiu wymienionych protagonistów następuje
podział funkcji, jednak jak zwraca uwagę Propp ich rozdzielenie nie
jest równomierne i nie można na jego podstawie określać postaci.
Funkcje mogą zostać przyporządkowane w taki sposób, aby wchodziły
w krąg akcji postaci, jednakże możliwe jest także przypisanie
funkcji pochodzących z różnych kręgów akcji jednej postaci,
pomocnik, może pełnić funkcje donatora, a przeciwnik funkcje
pomocnika.
W filmie „Vinci” można zaobserwować pełnienie przez różne
typy postaci funkcji, które nie należą do przypisanych im kręgów
co opiszę w dalszej części pracy.
Wystąpienie kolejnej funkcji obecnej w filmie wiąże
się z osobą donatora. Donator jest postacią poddającą bohatera
próbie, a także przekazującą mu środek magiczny. W filmie taką
rolę pełni Magda, wnuczka Hagena, która maluje kopie „Damy z
gronostajem”. To ona na spotkaniu z Szerszeniem informuje go o
złożoności procesu malowania kopii po tak długim czasie od
namalowania oryginału przez Leonarda da Vinci i wycenia swoja pracę
na o wiele większą sumę niż zakładał Julian. Jest to poddanie
bohatera próbie, sprawdzenie czy naprawdę zależy mu na tym czego
żąda. Bohater pomimo wahania godzi się na warunki postawione przez
Magdę. Obrazuje to funkcję XII- pierwszą funkcje donatora jak i funkcję XIII- reakcję bohatera.
W filmie Vinci różni bohaterowie pełnią nie tylko
funkcje przypisywane swoim kręgom akcji, ale także pełnią role
określone przez inne postaci. Widać to właśnie na przykładzie
Grubego, który oprócz wysyłania Cumy w podróż, jest także jego
pomocnikiem i pojawia się podczas całego filmu w różnych
miejscach akcji oraz Magdy, która również pełni role pomocnika,
ale jest także donatorem. Postać Magdy jest o tyle ciekawa, iż
pełni ona rolę głównej bohaterki pobocznego wątku filmu, jest
obiektem zainteresowania Juliana, który niejednokrotnie próbuje
zainteresować ją swoją osobą, za co ona dla żartów śmieje się
z niego zwracając uwagę, że nie ma nawet własnego samochodu, ani
nie wręczył jej kwiatów. Ważną rolę w filmie pełni także
górnik „Werbus”, jest on pomocnikiem Szerszenia i Cumy
zatrudnionym do wzięcia udziału w akcji. Spełnia on podstawowe
założenie jakim powinien charakteryzować się pomocnik według
Władimira Propp'a, mianowicie cechować się większą wiedzą od
bohaterów i umiejętnościami, których nie posiadają. Werbus jest
potrzebny do dostarczenia bohaterom dynamitu i zamocowaniu go w
kanałach niedaleko muzeum. Pojawienie się pomocników w filmie jest
także spełnieniem szóstego punktu wyprawy bohatera.
Podczas rozwoju filmu widać szybkie postępowanie
akcji, malowanie kopii przez Magdę, ale także malowanie przez
Hagena co oznacza, że kopii tak naprawdę jest więcej niż zlecił
ich Julian. Funkcja XIV dotyczy przekazania środka magicznego.
Julian otrzymuje dwie kopie obrazu, dzięki temu wykonanie zadania
jest możliwe. Jedna z otrzymanych kopii, o której wiedział Cuma
zostanie mu pokazana, natomiast druga ma posłużyć do zamiany z
oryginałem i spełnieniu planu Szerszenia.
Przekazanie środka magicznego
W następnych scenach filmu bohaterowie natrafiają na utrudnienia. Podsłuch który został założony przez Cumę na komisariacie zostaje usunięty przez sprzątaczki, może to zaszkodzić przeprowadzeniu akcji, gdyż informacja o przyjeździe obrazu z powrotem do Polski może nie trafić do bohaterów. Okazuje się także, że Gruby do obrazu pragnie mieć dołączone jego mikro zdjęcie. Cuma zleca Julianowi zajęcie się kwestią mikro zdjęcia, a także prosi Juliana jako policjanta, żeby sprawdził co stało się z podsłuchem. Gdy po pewnym czasie Julian mówi, że było to niemożliwe ponieważ w pokoju cały czas ktoś przebywał Cuma zaczyna mieć co do niego wątpliwości, boi się że Julian chce mu zaszkodzić, sytuacja pomiędzy bohaterami staje się coraz bardziej napięta. Na kolejnej kontroli na komisariacie Cuma przykleja kolejną pluskwę, jednocześnie prosząc komisarza o pozwolenie na wyjazd na imieniny mamy do Kalwarii Zebrzydowskiej, chce tym zyskać więcej czasu na przygotowanie akcji i dopracowanie jej w najmniejszych szczegółach. Niedługo po tym przez podsłuch, który założył Cuma pojawia się informacja, że nazajutrz obraz wraca z Japonii do Polski. Zaczynają się ostatnie przygotowania do akcji. Werbus kradnie autokar wycieczkowy, Cuma kupuje potrzebny sprzęt. Julian przekazuje Cumie kopię obrazu oraz mikro zdjęcie kopii, mówiąc mu że jest to mikro zdjęcie oryginału.
Następnie rozpoczyna się przeprowadzenie długo
planowanej akcji. Droga jadącej pod eskortą policyjną karetki z
obrazem zostaje zablokowana przez Werbusa prowadzącego autokar co
wymusza jej zatrzymanie. W tej chwili Cuma z Szerszeniem detonują
dynamit, który wcześniej został zamocowany w kanałach, powoduje
to zapadnięcie się karetki pod ziemię, co obserwuje komisarz Wilk
z innymi policjantami. Od tego momentu bohaterowie mają trzy minuty
na zabranie obrazu i wyjście z nim „na powierzchnię” zanim
ogłoszony zostanie czerwony alert, przez który centrum miasta w
ciągu trzech minut zostanie zablokowane. Cuma z Julianem zabierają
obraz z karetki, zdejmują z niego nadajnik GPS i przyklejają go na
wcześniej zrobioną kopię, biegną z nim do wcześniej wybranego
wyjścia, którym planowali wyjść nie widząc, że cały czas
nagrywała ich kamera Japońskiego delegata, który także jechał
karetką przewożącą obraz. Wyjście okazuje za wąskie- podczas
wcześniejszego mierzenia wymiarów obrazu Szerszeń zmierzył go
bez ramy. Bohaterowie biegną do innego wyjścia bardziej oddalonego,
przez które obraz na pewno by przeszedł, ale okazuje się, że
ktoś zaparkował na włazie i nie jest możliwe wyjęcie przez nie
obrazu. Bohaterowie postanawiają wrócić do karetki.
W następnej scenie widzimy policjantów z komisarzem
Wilkiem na czele. Zeszli do kanałów szukać obrazu, okazuje się,
że cały czas dochodzi do nich sygnał z nadajnika znajdującego się
na obrazie sugerując, że obiekt poszukiwań cały czas się tam
znajduje. Sygnał doprowadza ich do miejsca w którym schowany jest
obraz.
Podczas ucieczki bohaterów Szerszeń dostaje telefon z
pracy, okazuje się, że musi zastąpić dowódcę. Musi jechać
powtórnie na miejsce akcji tym razem w roli policjanta i ocenić
miejsce zdarzenia. Komisarz Wilk pyta go o techniczną stronę
przeprowadzenia kradzieży. Na końcu Julian słyszy jak Wilk mówi
do kolegów, aby sprawdzili gdzie jest Cuma. Policjanci oddają
obraz do muzeum, tam po sprawdzeniu obrazu z mikro zdjęciem okazuje
się, że jest to kopia. Jest to funkcja XVIII- zwycięstwo nad
antagonistą.
Bohaterom udało się zmylić policjantów, zyskując tym więcej
czasu. Kopia, którą podłożyli Cuma z Szerszeniem, aby zmylić
policję wykonuje swoje zadanie. Julian informuje Cumę, że
policjanci będą chcieli sprawdzić jego obecność na imieninach
mamy. Cuma szybko jedzie do Kalwarii Zebrzydowskiej, znajduje się
tam dokładnie przed chwila zanim policjanci się tam znajdą, po
zobaczeniu, że tam jest odjeżdżają. Są to funkcje: XXI- pościg
bohatera
oraz XXII- ocalenie bohatera od pościgu. Komisarz Wilk podczas oglądania wspólnie z kolegami
nagrania z kamery Japończyka, zauważają, że złodzieje po wyjęciu
obrazu wrócili do karetki z powrotem, co oznacza, że obraz cały
czas w niej jest. Cuma z Szerszeniem znajdują się na parkingu
policyjnym, aby zabrać obraz z karetki, w momencie kiedy go wyjmują
przyjeżdżają policjanci i zauważając ich rozpoczynają pościg,
bohaterom udaje się ich zmylić.
Bohaterowie rozliczają się z Werbusem dziękując mu
za jego pomoc, Julian wyjmując obraz z bagażnika zamiast oryginału
wyjmuje wcześniej tam schowaną kopię i daje ją Cumie. Bohaterowie
jadą do jego mieszkania, w którym ma ich odwiedzić Gruby. Gdy już
jest na miejscu staje się podejrzliwy co do obrazu i chce go
sprawdzić z mikro zdjęciem, ku zaskoczeniu Cumy okazuje się, że
posiada własne. Obraz i zdjęcie okazują się zgodne. W tym
momencie pojawiają się kolejne utrudnienia. Gruby informuje Cumę,
ze nie może mu zapłacić za wykonanie zlecenia w tej chwili, mówi
mu, ze może to zrobić dopiero nazajutrz. Wkurzony bohater chce
zabrać obraz, na co Gruby reaguje atakiem duszności i mdleje. Cuma
myśląc, że Gruby umarł, woła Szerszenia, który szybko zaczyna
reanimację, a on przeszukuje Grubego, wyciąga z jego kieszeni notes
na którym zapisane są nazwiska najbogatszych Polaków takie jak
Kreft czy Krętałowicz. Następnie Cuma sprawdza do kogo Gruby
ostatnio dzwonił. Okazuje się że dzwonił do pewnej kobiety, która
później okaże się Barbarą Sykalską, bardzo znaną i wpływową
znawczynią sztuki. Cuma mówi, że obraz będą musieli sprzedać
któremuś z listy najbogatszych z notesu Grubego jest to funkcja
XXV- trudne zadanie.
Szerszeń mówi, że od nich na pewno nikt go nie kupi, zważając na
kryminalną przeszłość Cumy ale stwierdza, że zna kogoś kto
może to zrobić. W tym czasie Gruby odzyskuje przytomność, a
bohaterowie wychodzą z obrazem z mieszkania. Na spotkanie z Kreftem
i Krętałowiczem idzie Hagen. Wiedząc, że mężczyźni się nie
lubią informuje każdego z nich, że drugi chce kupić obraz,
powodując tym, że obaj będą nim zainteresowani i w ten sposób
mając dwóch potencjalnych klientów.
Barbara Sykalska, znawczyni obrazów Leonarda da
Vinci przyjeżdża do muzeum, aby obejrzeć obraz, od razu poznaje że
jest to kopia co sprawdziła patrząc na liczbę wąsów gronostaja.
Stwierdza jednak, że chce odkupić kopie od muzeum na pamiątkę i
informuje policjantów, że posiada wszystkie dokumenty potrzebne na
legalne opuszczenie obrazu przez granicę. W czasie jej rozmowy z
komisarzem Wilkiem dostaje sms-a, w którym jest napisane, że
zamówienie jest gotowe do odbioru, któremu towarzyszy zdjęcie
obrazu, to ona była prawdziwym zleceniodawcą kradzieży.
Kopia obrazu zostaje sprzedana Kreftowi za 16 000 000
euro. Jest to wypełnienie funkcji XXVI- wykonanie trudnego zadania.
Pieniądze ze sprzedaży tej kopii zostały podzielone pomiędzy
Cumę, Szerszenia, Magdę i Hagena.
Intryga doszła do skutku
W międzyczasie Julian podrzuca
prawdziwy obraz do samochodu jednego z policjantów, jest to punkt
dziewiąty wyprawy bohatera- droga powrotna, jego zadanie jest
zakończone nie dopuścił do sprzedaży prawdziwego obrazu, jego
intryga się udała. Cuma postanawia wrócić do więzienia
rezygnując z planowanej ucieczki z kraju, dla niego jest to koniec
podróży. Cuma przed wejściem do wiezienia pozwala zabrać
Julianowi swój samochód oraz informuje go, że wie, że nie
sprzedali Kreftowi oryginału, Julian przyznaje się, że zrobił
dwie kopie obrazu, a nie jedną. Cuma oddając Szerszeniowi
samochód, staje się jego pomocnikiem. Jest to wypełnienie funkcji
XXIX opisującej transfigurację bohatera
oraz XII punkt wyprawy bohatera- powrót z eliksirem. Szerszeń po
wykonaniu swojego planu, otrzymanym od Cumy samochodem jedzie
spotkać się z Magdą, ma teraz wszystkie rzeczy, których brak
wcześniej mu wypominała, samochód oraz kwiaty, zyskuje uczucie
dziewczyny wypełniają funkcję ostatnią- wesele.
Film „Vinci” Juliusza Machulskiego spełnia
wyodrębnione przez Władimira Proppa założenia bajki magicznej. W
filmie pojawia się szesnaście funkcji wyodrębnionych przez autora
„Morfologii bajki” ułożonych chronologicznie, niektóre z
pozostałych funkcji takie jak np. funkcja III- naruszenie zakazu
czy funkcja XXIII- nierozpoznane przybycie
również występują w filmie, jednak nie pojawiają się linearnie
względem pozostałych funkcji. W filmie pojawiają się także typy
niektórych postaci wyróżnione przez Propp'a takie jak antagoniści,
pomocnicy, bohaterowie czy donator. Działania owych typów postaci
zawarte są w poszczególnych postaciach, Magda jest jednocześnie
pomocnikiem i donatorem, Gruby oprócz bycia osobą wysyłającą w
podróż pełni także rolę pomocnika, sami bohaterowie także dla
siebie wzajemnie pełnią tą rolę.
Na przykładzie filmu „Vinci” można stwierdzić,
że wyodrębniona struktura bajki magicznej nadal funkcjonuje, a film
nie jest dla niej żadną przeszkodą wręcz przeciwnie jest bardzo
dobrym nośnikiem do przekazania zawartych w niej elementów. Bez znaczenia czy struktura zostaje wprowadzona do filmu przez twórców
świadomie czy nie film jest przykładem tego jak w sposobie
tworzenia historii odruchowo zapisana jest struktura skupiająca się
wokół wyprawy bohatera, spotykających go po drodze trudności i
pomyślnego zakończenia.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz